ร้านอาหารต้องจด VAT ไหม? รายได้เกิน 1.8 ล้าน ต้องทำอะไร

คำตอบสั้น: ร้านอาหารต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เมื่อ รายรับจากการขายเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี และต้องยื่นขอจด ภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีรายรับเกิน เกณฑ์นี้นับจาก ยอดขาย ไม่ใช่กำไร และใช้กับทั้งร้านที่เป็นบุคคลธรรมดาและบริษัท ร้านที่ยอดยังไม่ถึงจะขอจดโดยสมัครใจก็ได้

พูดง่าย ๆ: ถ้าร้านขายได้เฉลี่ยเกินวันละประมาณ 5,000 บาทแทบทุกวันตลอดปี ยอดทั้งปีจะเข้าใกล้ 1.8 ล้าน ควรเริ่มดูตัวเลขจริงจังได้แล้ว (ตัวเลขนี้เป็นการหารคร่าว ๆ เพื่อให้นึกภาพออก ไม่ใช่เกณฑ์ทางกฎหมาย)

1. นับยอดยังไงให้ถูก

• นับรายรับ ไม่ใช่กำไร ค่าวัตถุดิบ ค่าเช่า ค่าแรง เอามาหักไม่ได้
• รวมทุกช่องทาง หน้าร้าน เดลิเวอรี จัดเลี้ยง ขายของฝาก (รายรับจากสินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT เช่น ผักผลไม้สดที่ขายตามสภาพ ให้ผู้ทำบัญชีช่วยแยก)
• ดูยอดสะสม วันที่ยอดสะสมขยับเกิน 1.8 ล้าน คือวันเริ่มนับ 30 วัน
• ยอดเดลิเวอรี นับเป็นรายรับของร้าน โดยทั่วไปค่าคอมมิชชันเป็นค่าใช้จ่ายแยก ไม่ได้หักออกจากยอดขาย แต่สัญญาแต่ละแอปต่างกัน ให้ผู้ทำบัญชียืนยัน
• ร้านหลายสาขาหรือเจ้าของคนเดียวมีหลายธุรกิจ วิธีรวมยอดขึ้นกับว่าใครเป็นผู้ประกอบการ (ร้านหลายสาขาของเจ้าของเดียวกันนับรวมกัน) ให้ผู้ทำบัญชีช่วยดู

ตัวอย่างการนับ: ร้านมียอดสะสมตั้งแต่ต้นปี 1,790,000 บาท วันที่ 10 ก.ย. ขายเพิ่มจนยอดสะสมเป็น 1,820,000 บาท วันที่ 10 ก.ย. คือวันที่ยอดเกิน ร้านต้องยื่นจดภายใน 30 วันนับแต่วันนั้น

2. ขั้นตอนจด VAT

1. เตรียมข้อมูล เลขประจำตัวผู้เสียภาษี ที่ตั้งร้าน (และสาขาถ้ามี) ข้อมูลผู้มีอำนาจลงนาม
2. ยื่นคำขอจดทะเบียน (แบบ ภ.พ.01) ยื่นทางอินเทอร์เน็ตที่ www.rd.go.th หรือยื่นแบบกระดาษที่สรรพากรพื้นที่ซึ่งสถานประกอบการตั้งอยู่ (ร้านหลายสาขายื่นที่ท้องที่ของสำนักงานใหญ่แห่งเดียว)
3. รอรับใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20) ร้านเป็นผู้จด VAT ตั้งแต่วันที่ระบุในใบนี้ และต้องแสดงใบไว้ในที่เปิดเผยเห็นง่ายที่ร้าน (ทุกสาขาได้ใบของตัวเอง)
4. ตั้งค่าระบบขายให้ตรงวันที่มีผล บิลก่อนวันที่มีผลตามใบ ภ.พ.20 เป็นใบเสร็จธรรมดา บิลตั้งแต่วันนั้นเป็นใบกำกับภาษี ถ้าจะให้เครื่อง POS พิมพ์ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องยื่น ภ.พ.06 ขออนุมัติเครื่องด้วย

3. จดแล้ว ร้านต้องเปลี่ยนอะไรบ้าง

อัตรา VAT ตอนนี้คือ 7% ตามพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 807) พ.ศ. 2569 ซึ่งขยายไปถึง 30 ก.ย. 2570

เรื่องราคาเมนู: ร้านต้องตัดสินใจว่าจะ รวม VAT ในราคาเดิม (ร้านรับ VAT เอง กำไรต่อจานลดลง) หรือ บวก VAT เพิ่มจากราคาเมนู (ต้องแจ้งลูกค้าให้ชัดในเมนู) ทั้งสองแบบทำได้ แต่ควรคิดตัวเลขต้นทุนต่อจานใหม่ก่อนเลือก

อ่านต่อ: ร้านอาหารต้องออกใบกำกับภาษีไหม · ยื่น ภ.พ.30 ร้านอาหาร ทำยังไง

4. ข้อดีข้อเสียของการจด (สำหรับร้านที่ยังไม่ถึงเกณฑ์)

ข้อดี

• ลูกค้าบริษัทที่ต้องการใบกำกับภาษีเต็มรูปมาใช้บริการได้ เช่น งานเลี้ยงบริษัท จัดเบรก
• หักภาษีซื้อจากของที่มี VAT ได้ (ถ้ามีใบกำกับภาษีเต็มรูปถูกต้อง)

ข้อเสีย

• งานเอกสารเพิ่มทุกเดือน
• ราคาที่ลูกค้าจ่ายอาจสูงขึ้น หรือกำไรต่อจานลดลง
• ร้านอาหารซื้อของสดเป็นหลัก ซึ่งหลายรายการไม่มี VAT ให้หัก จึงมักมีภาษีที่ต้องจ่ายจริงมากกว่าธุรกิจที่ซื้อของมี VAT เยอะ

5. ถ้ายอดเกินแล้วแต่ยังไม่ได้จด

อย่ารอ ยิ่งช้ายิ่งยาก ความเสี่ยงมีทั้งภาษีที่ต้องรับผิดย้อนหลัง เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และโทษตามประมวลรัษฎากร ให้รวบรวมยอดขายรายเดือนย้อนหลังแล้วปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือสรรพากรพื้นที่ทันที

YOD ช่วยตรงไหน

ข้อที่ยากที่สุดของเรื่องนี้คือ "รู้ตัวเลขทันเวลา" ใน YOD ยอดขายจากหน้าร้าน เดลิเวอรี และเอกสารขาย ถูกรวมเป็นใบสรุปรายวันในเว็บหลังร้าน และเจ้าของเปิดดูยอดขายรายวันหรือรายเดือนได้จากแอป YOD Manager ช่วยให้เห็นว่ายอดสะสมของปีอยู่ตรงไหนแล้ว เมื่อร้านจด VAT แล้ว เจ้าของเปิดสถานะ "ร้านจด VAT" พร้อมวันที่จดได้เอง บิลใหม่จะคิด VAT ตามวิธีที่ร้านเลือก (รวมในราคาหรือแยก) ส่วนบิลที่ปิดไปแล้วไม่เปลี่ยนตาม และยอดไหลไปหน้า ภ.พ.30 ให้ผู้ทำบัญชีตรวจต่อ

การตัดสินใจว่าร้านถึงเกณฑ์หรือยังและควรจดเมื่อไหร่ เป็นของร้านกับผู้ทำบัญชี ระบบช่วยให้เห็นตัวเลขเร็วขึ้น

ดูราคาที่หน้าราคา: https://yodaccount.com/#pricing

คำถามที่พบบ่อย

นับ 1.8 ล้านจากยอดขายหรือกำไร
นับจากรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการ ไม่ใช่กำไร ร้านที่กำไรน้อยแต่ยอดขายเกินเกณฑ์ก็ต้องจด

ร้านที่เป็นบุคคลธรรมดา ไม่ได้เปิดบริษัท ต้องจด VAT ไหม
เกณฑ์ดูที่รายรับ ไม่ได้ดูว่าเป็นบุคคลธรรมดาหรือบริษัท ถ้ารายรับเกินเกณฑ์ก็มีหน้าที่จดเหมือนกัน

รายได้ยังไม่ถึง 1.8 ล้าน จดเองได้ไหม
ได้ ร้านที่รายรับไม่เกินเกณฑ์ได้รับยกเว้น แต่มีสิทธิขอจดทะเบียนได้ หลังจดแล้วต้องเก็บ VAT ออกใบกำกับภาษี และยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนเหมือนร้านที่ถึงเกณฑ์

ยอดเกินแล้วแต่ยังไม่ได้จด จะเป็นอะไรไหม
มีความเสี่ยงทั้งภาษีที่ต้องรับผิดย้อนหลัง เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และโทษตามประมวลรัษฎากร ควรรีบปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือสรรพากรพื้นที่ทันที

ยอดขายจากแอปเดลิเวอรีนับรวมด้วยไหม
ยอดขายอาหารผ่านแอปเป็นรายรับของร้าน จึงต้องนับรวมด้วย โดยทั่วไปค่าคอมมิชชันที่แอปเก็บเป็นค่าใช้จ่ายของร้านแยกต่างหาก ไม่ได้ทำให้ยอดขายลดลง แต่สัญญาแต่ละแอปต่างกัน ให้ผู้ทำบัญชียืนยันวิธีนับ

แหล่งอ้างอิง

• กรมสรรพากร — ผู้มีหน้าที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และกำหนดเวลาการจดทะเบียน (เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ยื่นภายใน 30 วัน): https://www.rd.go.th/7061.html
• กรมสรรพากร — ผู้ประกอบกิจการที่ไม่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (รายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี): https://www.rd.go.th/7060.html
• กรมสรรพากร — ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.20 (วันที่มีผล การแสดงใบ): https://www.rd.go.th/7055.html
• กรมสรรพากร — วิธีการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ยื่นออนไลน์ได้): https://www.rd.go.th/7058.html
• พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการลดอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 807) พ.ศ. 2569 (ราชกิจจานุเบกษา 23 ส.ค. 2569) VAT 7% ถึง 30 ก.ย. 2570: https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/dc807.pdf

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ณ ต.ค. 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาทางภาษีเฉพาะกรณี ยืนยันกับผู้ทำบัญชีหรือสรรพากรพื้นที่ (สายด่วน 1161) ก่อนตัดสินใจ