ร้านอาหารต้องออกใบกำกับภาษีไหม? อย่างย่อ vs เต็มรูป

คำตอบสั้น: ร้านอาหารออกใบกำกับภาษีได้ก็ต่อเมื่อร้าน จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) แล้วเท่านั้น ร้านที่จดแล้วและขายให้ลูกค้าทั่วไปจำนวนมาก ออก ใบกำกับภาษีอย่างย่อ แทนการออกใบเต็มรูปได้ แต่ถ้าลูกค้าขอ ใบกำกับภาษีเต็มรูป (มักเป็นลูกค้าบริษัทที่จะเอาไปใช้ทางภาษี) ร้านต้องออกให้ ส่วนร้านที่ยังไม่จด VAT ออกได้แค่ใบเสร็จรับเงินธรรมดา

ถ้าคุณเพิ่งเปิดร้าน หรือเพิ่งจด VAT แล้วงงว่าต้องพิมพ์อะไรให้ลูกค้า บทความนี้สรุปให้แบบเจ้าของร้านอ่านจบในห้านาที

1. เช็กก่อน: ร้านคุณจด VAT หรือยัง

ทุกอย่างเริ่มจากคำถามนี้ข้อเดียว

จุดที่ร้านพลาดบ่อย: ร้านที่ยังไม่จด VAT แต่ตั้งหัวใบเสร็จว่า "ใบกำกับภาษีอย่างย่อ" เพราะลอกแบบมาจากร้านอื่น เรื่องนี้ไม่ใช่แค่พิมพ์ผิด กฎหมายห้ามผู้ที่ไม่ได้จด VAT ออกใบกำกับภาษี และมีทั้งเบี้ยปรับและโทษอาญา ถ้าไม่แน่ใจ ให้ดูว่าร้านมีใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20) หรือยัง และวันที่มีผลที่ระบุบนใบ

ยังไม่แน่ใจว่าร้านถึงเกณฑ์ต้องจด VAT หรือยัง อ่านต่อที่บทความ จดทะเบียน VAT ร้านอาหาร เมื่อไหร่ต้องจด

2. ใบกำกับภาษีอย่างย่อ กับ เต็มรูป ต่างกันตรงไหน

สรุปภาษาร้าน: ใบย่อ = ใบปกติของร้าน ใบเต็มรูป = ใบที่ออกเมื่อลูกค้าขอ

3. บนใบต้องมีอะไรบ้าง

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (ร้านที่จด VAT)

ตามมาตรา 86/6 แห่งประมวลรัษฎากร อย่างน้อยต้องมี

1. คำว่า "ใบกำกับภาษีอย่างย่อ" ในที่เห็นได้เด่นชัด
2. ชื่อหรือชื่อย่อของร้าน และเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลัก
3. เลขที่ใบ (และเล่มที่ถ้ามี) เรียงต่อเนื่อง
4. รายการอาหารและเครื่องดื่ม จำนวน และราคา
5. ราคาที่ระบุชัดว่ารวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว
6. วันที่ออก

ถ้าพิมพ์จากเครื่อง POS ที่ได้รับอนุมัติ ต้องมี เลขรหัสประจำเครื่อง ที่กรมสรรพากรกำหนด และเวลาที่ออกใบด้วย (ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 46) ร้านที่มีหลายสาขา ควรระบุสาขาที่ออกใบไว้ด้วยเพื่อให้ตรวจย้อนได้

ใบกำกับภาษีเต็มรูป

ตามมาตรา 86/4 แห่งประมวลรัษฎากร และประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 196) อย่างน้อยต้องมี

1. คำว่า "ใบกำกับภาษี" ในที่เห็นได้เด่นชัด
2. ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของร้าน
3. "สำนักงานใหญ่" หรือ "สาขาที่ …" ของร้าน ตามที่อยู่ในใบ ภ.พ.20
4. ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อ
5. เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อ และ "สำนักงานใหญ่" หรือ "สาขาที่ …" ของผู้ซื้อ (เมื่อผู้ซื้อเป็นผู้ที่มีเลขผู้เสียภาษี เช่น บริษัท)
6. เลขที่ใบ (และเล่มที่ถ้ามี)
7. ชื่อ ชนิด ปริมาณ และมูลค่าของอาหารหรือบริการ
8. จำนวน VAT แยกออกจากมูลค่าให้ชัด
9. วันที่ออก

เก็บสำเนาใบกำกับภาษีทุกใบไว้ประกอบรายงานภาษีขาย อย่างน้อย 5 ปีนับแต่วันที่ทำรายงาน

4. ออกตอนไหน

• ออกตอนรับเงินปิดบิล สำหรับร้านอาหารที่ลูกค้ากินแล้วจ่ายในมื้อเดียวกัน
• ใบเช็กบิลที่ยื่นให้ลูกค้าดูยอดก่อนจ่าย ไม่ใช่ใบกำกับภาษี อย่าตั้งชื่อหัวใบแบบนั้น เพราะถ้าลูกค้าเปลี่ยนใจสั่งเพิ่มหรือยกเลิก เลขที่ใบจะยุ่ง
• งานจัดเลี้ยงหรือวางบิลเก็บเงินทีหลัง จุดที่ต้องออกใบกำกับภาษีอาจไม่ใช่วันรับเงิน (ขายสินค้า ความรับผิดเกิดเมื่อส่งมอบ ให้บริการ เกิดเมื่อรับชำระ) ให้ผู้ทำบัญชีกำหนดให้ชัดก่อนรับงาน
• ลูกค้ารายเดียวกันซื้ออาหารหรือบริการชนิดเดียวกันหลายครั้งในวันทำการเดียว และจ่ายเงินทุกครั้ง ร้านรวมออกใบเต็มรูปครั้งเดียวต่อวันสำหรับลูกค้ารายนั้นได้ (คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.86/2542 แก้ไขโดย ป.155/2560)

5. ขั้นตอนเมื่อลูกค้าขอใบเต็มรูป

1. ขอข้อมูลลูกค้า ชื่อบริษัท ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษี 13 หลัก และสำนักงานใหญ่หรือสาขา ถ่ายรูปนามบัตรหรือหนังสือรับรองจะเร็วกว่าให้ลูกค้าพิมพ์
2. อ้างอิงบิลเดิม เพื่อไม่ให้ยอดขายถูกนับซ้ำสองใบ
3. ออกใบเต็มรูปที่แยก VAT แล้วให้ลูกค้าตรวจชื่อก่อนพิมพ์ ชื่อผิดทีหลังแก้ยากกว่า
4. ถ้าลูกค้าขอทีหลัง (กลับไปแล้วค่อยโทรมาขอ) กรมสรรพากรตอบข้อหารือ (กค 0702/443 ลงวันที่ 27 ม.ค. 2568) ว่าเมื่อผู้ซื้อขอใบเต็มรูปแทนใบอย่างย่อ ร้านที่มีสิทธิออกใบย่อต้องจัดทำใบเต็มรูปของการขายนั้นให้ ถ้าเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ไม่ต้องเรียกคืนใบย่อเดิม ส่วนใบย่อกระดาษ ทางปฏิบัติมักขอใบเดิมคืนมาแนบไว้กับสำเนาใบเต็มรูป ให้ตกลงวิธีกับผู้ทำบัญชีของร้าน

เคล็ดลับ: ทำป้ายเล็ก ๆ ที่เคาน์เตอร์ว่า "ต้องการใบกำกับภาษีเต็มรูป แจ้งก่อนชำระเงิน" ช่วยลดงานย้อนหลังได้มาก

6. ใช้เครื่อง POS ออกใบย่อ ต้องรู้อะไร

ร้านที่จด VAT และจะให้เครื่อง POS พิมพ์ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องยื่นคำขออนุมัติใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงินกับกรมสรรพากรด้วยแบบ ภ.พ.06 และได้รับอนุมัติก่อนใช้งาน (ยื่นผ่านเว็บกรมสรรพากรได้ ร้านหลายสาขายื่นเป็นรายสถานประกอบการ) สิ่งที่ควรรู้ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 46):

• จะใช้เครื่องเดียวกันออก ใบเต็มรูป ด้วย ต้องได้รับอนุมัติส่วนนั้นด้วย
• ใบย่อที่พิมพ์จากเครื่องต้องมีเลขรหัสประจำเครื่องและเวลาที่ออก และต้องทำสรุปรายงานการขายอย่างน้อยทุกสิ้นวันทำการ
• ร้านที่ได้รับอนุมัติแล้ว ห้ามออกใบย่อด้วยมือ ยกเว้นเครื่องขัดข้อง เช่น ไฟดับ ให้ประทับคำว่า "เครื่องขัดข้อง" บนใบที่เขียนมือ
• จะจำหน่าย ทำลาย ย้ายเครื่องออกจากร้าน หรือเลิกใช้เครื่อง แจ้งสรรพากรพื้นที่ด้วยแบบ ภ.พ.06.1 ภายใน 7 วันก่อนทำ

ระหว่างรออนุมัติ ให้ถามผู้ทำบัญชีว่าร้านควรออกเอกสารแบบไหนไปก่อน

YOD ช่วยตรงไหน

ใน YOD POS ร้านตั้งค่าได้เองว่าร้าน จด VAT หรือไม่ และคิด VAT แบบรวมในราคาหรือแยก (++) ใบที่พิมพ์ออกมาจะเปลี่ยนรูปแบบตามสถานะร้าน หลังเก็บเงินแล้วถ้าลูกค้าขอใบเต็มรูป แคชเชียร์กดปุ่ม "ออกใบกำกับภาษีเต็มรูป (ลูกค้าขอ)" แล้วกรอกข้อมูลลูกค้าได้จากหน้าจอเดียวกัน และยอดทุกใบไหลไปรวมในรายงานภาษีขายให้ผู้ทำบัญชีตรวจต่อ ไม่ต้องคีย์ซ้ำ ส่วนเรื่องว่าร้านควรใช้เอกสารแบบไหน ยังเป็นการตัดสินใจของร้านกับผู้ทำบัญชี การยื่น ภ.พ.06 ขออนุมัติเครื่องก่อนพิมพ์ใบย่อก็เป็นหน้าที่ของร้าน ระบบเป็นเครื่องมือช่วยให้ทำได้ถูกและเร็วขึ้น

อยากลองดูว่าเหมาะกับร้านไหม ดูราคาที่หน้าราคา: https://yodpos.com/#pricing

คำถามที่พบบ่อย

ร้านที่ยังไม่จด VAT ออกใบกำกับภาษีได้ไหม
ไม่ได้ ออกได้แค่ใบเสร็จรับเงินธรรมดา ห้ามใช้คำว่าใบกำกับภาษีและห้ามแยกเก็บ VAT บนใบ ผู้ที่ไม่ได้จด VAT แต่ออกใบกำกับภาษี มีทั้งเบี้ยปรับและโทษอาญาตามประมวลรัษฎากร

ลูกค้าเอาใบกำกับภาษีอย่างย่อไปเบิกภาษีซื้อได้ไหม
ไม่ได้ ภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีอย่างย่อเป็นภาษีซื้อที่กฎหมายห้ามนำมาหัก ลูกค้าที่เป็นบริษัทจด VAT ควรขอใบเต็มรูปที่มีชื่อ ที่อยู่ และเลขผู้เสียภาษีของบริษัท

ลูกค้าขอใบเต็มรูปหลังจากกลับไปแล้ว ทำได้ไหม
ทำได้ และถ้าลูกค้าขอ ร้านต้องออกให้ กรมสรรพากรตอบข้อหารือ (กค 0702/443 ลงวันที่ 27 ม.ค. 2568) ว่าเมื่อผู้ซื้อขอใบเต็มรูปแทนใบอย่างย่อ ร้านต้องจัดทำใบเต็มรูปของการขายนั้นให้ ถ้าเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ไม่ต้องเรียกคืนใบย่อเดิม ส่วนใบย่อกระดาษ ทางปฏิบัติมักขอใบเดิมคืนมาแนบไว้ ให้ตกลงวิธีกับผู้ทำบัญชี

ใบเรียกเก็บเงิน (เช็กบิล) ที่ให้ลูกค้าดูก่อนจ่าย ถือเป็นใบกำกับภาษีไหม
ไม่ใช่ ใบเช็กบิลเป็นแค่ใบแจ้งยอดก่อนจ่าย ไม่ควรพิมพ์หัวว่าใบกำกับภาษี ให้ออกใบกำกับภาษีตอนรับชำระเงินปิดบิล

ใช้เครื่อง POS ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องขออนุญาตไหม
ต้อง ร้านต้องยื่นคำขออนุมัติใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงิน (แบบ ภ.พ.06) กับกรมสรรพากร และได้รับอนุมัติก่อนใช้เครื่องออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ถ้าจะใช้เครื่องเดียวกันออกใบเต็มรูปด้วย ต้องได้รับอนุมัติส่วนนั้นด้วย

แหล่งอ้างอิง

• กรมสรรพากร — การจัดทำใบกำกับภาษีแบบเต็มรูป (มาตรา 86/4 และรายการเพิ่มตามประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 196): https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/vat/VAT18.pdf
• กรมสรรพากร — การออกใบกำกับภาษีด้วยกระดาษ (กำหนดเวลาออกใบ และเก็บสำเนา 5 ปี): https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/vat/VAT11.pdf
• กรมสรรพากร — คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.86/2542 เรื่องการจัดทำใบกำกับภาษีแบบเต็มรูป (รวมใบเดียวต่อวันสำหรับลูกค้ารายเดียว): https://www.rd.go.th/3568.html
• กรมสรรพากร — ข้อหารือ กค 0702/443 (27 ม.ค. 2568) การออกใบกำกับภาษีเต็มรูปของผู้ประกอบการที่มีสิทธิออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ: https://www.rd.go.th/67521.html
• กรมสรรพากร — ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 46) เรื่องเครื่องบันทึกการเก็บเงิน (ภ.พ.06 และ ภ.พ.06.1): https://www.rd.go.th/3394.html
• กรมสรรพากร — ผู้มีหน้าที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม: https://www.rd.go.th/7061.html

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ณ ต.ค. 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาทางภาษีเฉพาะกรณี กรณีของร้านคุณให้ยืนยันกับผู้ทำบัญชีหรือสรรพากรพื้นที่ (สายด่วน 1161)